Home » AKTIVNOSTI » Zašto je Mali bitan za budućnost EU?

Zašto je Mali bitan za budućnost EU?

   DSC08038

    Mali, jedna od stabilnijih afričkih demokratija, tokom prošle godine bila je dvaput metom državnog udara. Od tada je, pogođena separatističkim težnjama na sjeveru, (inspirisanim etničkim nacionalizmom i vjerskim fanatizmom) krhka vlast u Bamakuu  pod snažnim uticajem jednog nižeg oficira malijske vojske.

     Kapetan Sanogo je toliko moćan da je u decembru bez sudske odluke naredio hapšenje malijskog premijera, koga su 11. decembra bukvalno iznijeli iz rezidencije, razvalivši mu prethodno nogama vrata od kancelarije. Ovo se računa kao drugi vojni udar, dok je rezlutat prvog bilo imenovanje istog tog premijera. Iza oba udara stajao je upravo kapetan Sanogo. I danas, skoro dva mjeseca nakon ovog nemilog događaja, vlast u Maliju je i dalje pod jakim uticajem vojske. Iste one vojske sa kojom su francuski vojnici prije nekoliko dana oslobodili Timbuktu od islamista sa sjevera.

     Ovako prenešena situacija postavlja pitanje razlike između sirijskog i malijskog slučaja. I jedan i drugi bi mogli da se definišu kao “nenarodni” režimi, čemu onda dvostruki standardi?

     Razlika je u nestabilnosti jedne od, do skoro najstabilnijih demokratija u Africi, što Sirija svakako nije bila prije konflikta. Nestabilnost je otpočela tuareškim separatizmom na sjeveru koji je, iskreno govoreći, imao krajnje sekularne i demokratske ambicije u trenutku proglašenja nezavisne republike Azavad. Kako se pobuna na sjeveru razvijala “sekularisti” su gubili uticaj pred nespretno odabranim partnerima (domaćim i džihadistima uvezenim od sjevernih susjeda) koji su pozivali na formiranje države bazirane na šerijatu. Filip Bolopion iz Hjuman rajts voča, već svjedoči o zabrani gledanja televizije i slušanja radija, kaznenim amputacijama i brojnim drugim mučenjima na sjeveru. S druge strane, kao glavni razlog vojne pobune na jugu je “loš menadžment” konflikta od strane vlade u Bamakuu. Kako to biva u ratovima, umjereniji glasovi su u najkraćem roku utišani.

     Podatak da 96% stanovništva u Maliju podržava intervenciju Francuske, kao i činjenica da odluka francuskog predsjednika o intervenciji uživa podršku većine javnog mnjenja kod kuće donekle daje legitimitet francuskom učešću u konfliktu. Zeleno svijetlo od strane UN, kao i logistička podrška EU i NATO partnera pokazuje rijetki konsenzus svih bitnijih međunarodih autoriteta.

     Zašto je ovaj konflikt od važnosti za budućnost EU?

     Kako je borba protiv terorizma jedan od prioriteta evropske odbrambene politike, situacija na sjeveru Malija alarmantna je upravo zbog toga što nam iskustvo dosta govori o plodnosti tla pod upravom džihadista za obuke terorista. Strah od prelivanja konflikta preko granice u ,na terorizam osjetljivi Alžir, dovoljno je da ovaj konflikt bude u fokusu evropskog, pa i globalnog javnog mnjenja.

     Francusku intervenciju u Maliju prati sve intezivnija debata oko jedinstvene evropske odbrambene politike. Uz ostale teme koje su već dovoljno opteretile “sferu federalizacije” EU, kao što su fiskalna unija, dužnička kriza, britanski izolacionizam… odbrambena politika je već duže vrijeme istisnuta sa dnevnog reda. Jedan od razloga su i brojni glasovi unutar unije koji u NATO-u vide dovoljan stepen integracije kada je odbrana u pitanju.

     Upravo univerzalnost akcije u Maliju može biti podstrek “mobilizaciji političke volje potrebne za reaktiviranje debate o odbrambenoj politici EU” kako je to primjetio Pol Goldšmit, bivši direktor u Evropskoj komisiji.

     Podrška ministara vanjskih poslova zemalja članica EU, koju su saopštili francuskom kolegi Lorenu Fabiusu prilikom prošlonedjeljnog sastanka, dobar je signal za “federalnu stvar”. Ova podrška nije samo verbalna, jer su je već ispratile brojne aktivnosti zemalja članica, za sada uglavnom logističke,  ali je vrlo moguća i podrška u slanju kopnenih snaga.

     “Zbog toga je ovo jedinstvena šansa da se demonstrira dodata vrijednost EU i da se pokaže da u njoj leži rješenje, prije nego uzrok problema sa kojima se susrećemo. Uz relativno mala odricanja svih, u zamjenu dobijamo dugotrajne pogodnosti.”2 – navodi se u dalje u Goldšmitovom tekstu objavljenom na sajtu organizacije “Sauvons l`Europe”.

     Kako odbrambena politika košta, pa je tako procijenjeno da će misija u Maliju koštati Francusku oko 12 miliona eura, jasno je da se do formiranja nječega što bi se zvalo evropska odbrambena politika ne može doći bez jasne i koherentne ekonomske i finansijske politike. “Federalizacija” odlučivanja u ovim segmentima eurointegracija mogla bi da dovede samo do pravovremenijeg reagovanja na sve bezbjedonosne rizike. Da je tako bilo u slučaju Malija, vjerovatno bi se izbjegle brojne žrtve i stradanja i u ovom konfliktu.

     Evropljanima mora biti jasno da bez jedinstvenog glasa na svjetskoj pozornici gubimo trku sa ostalima, i da kao kakofonija nacionalnih interesa imamo daleko manje šanse da ostanemo model čije su “vrijednosti oduvijek inspirisale ostatak svijeta”3.

1,2, 3  http://www.sauvonsleurope.eu/la-guerre-au-mali-un-risque-supplementaire-ou-une-opportunite-pour-la-cohesion-de-lunion-europeenne/

Autor je Ljubomir Filipović, potpredsjednik UEF Crna Gora i član predsjedništva Foruma mladih Socijaldemokratske partije Crne Gore