Home » FEDERALIZAM

Category Archives: FEDERALIZAM

TTIP – korak ka ekonomskom NATO-u?

ljubo slika

U poslednje vrijeme u  političkim, stručnim i lobističkim krugovima u Briselu, najpopularniji akronim je TTIP. O Transatlantskom trgovinskom i investicionom partnerstvu se razgovara svuda i svi su zainteresovani da saznaju više o sporazumu koji je izazvao dosta oprečnih mišljenja u američkoj i evropskoj javnosti a da nijedan njegov dio još uvijek nije zvanično objavljen.

Ideja o transatlantskoj zoni slobodne trgovine nije novost i traje koliko i projekat izgradnje Evropske unije.  Poslednji pokušaj formalizacije ovakve ideje, Multilateralni sporazum o investicijama (MAI), koji je trebalo da potpišu članice OECD-a propao je krajem devedesetih, usled brojnih kritika stručnog i političkog javnog mnjenja.

Početkom prošle godine SAD i EU su zvanično ušle u pregovore oko kreiranja prekoatlantske zone slobodne trgovine. Prije toga su dvije strane otpočele ili završile slične sporazume sa drugim partnerima. EU sa Kanadom, a SAD sa još jedanaest zemalja već prolazi proces verifikacije Transpacifičkog partnerstva (TPP).

Ne treba biti posebno obaviješten kako bi se shvatio osnovni razlog za TTIP, koji je jasno geopolitički.[1] Nesumnjivo je da bi uzajamno otvaranje dvaju supertržišta imalo veoma dobre efekte po obije ekonomije, i da bi rast mogao da bude rezultat ovoga procesa. Veoma je važno imati u vidu da je ovaj dokument možda i poslednja šansa da zapadna ekonomska sfera kao cjelina ne izgubi korak u trci sa drugim makro učesnicima na globalnoj ekonomskoj utakmici. I pored fraza o saradnji ka zajedničkom rastu (convergence), jasno je da različiti politički i vrednosni sistemi ne mogu biti ništa drugo do suparnici (competition) na globalnom ekonomskom planu.

Upravo su ti politički i vrednosni razlozi  možda i klica neuspjeha ovog dokumenta. Naime, raniji neuspjesi u postizanju sličnih sporazuma, natjerali su donosioce odluka da ovaj put proces pregovaranja sakriju od očiju javnosti zbog brojnih opstrukcija koje mogu proizvesti iskazivanja javnog nezadovoljstva prema tekstu dokumenta (ovo je nešto o čemu Kina i Rusija u velikoj mjeri ne moraju da brinu). Javnost je prepoznata kao najveći „unutrašnji neprijatelj“ ovog dokumenta, dok mu, paradoksalno, jedino javnost može garantovati dobru provjeru  (kroz participaciju civilnog sektora najviše).

Prije nego što su njemački Zeleni u martu u javnost pustili osnovni tekst dokumenta, kritika je već stigla od američkog ljevičarskog javnog mnjenja[2], koje je  u ovom ugovoru vidjelo prijetnju za suverenitet nacionalnih država. Za njih je TTIP oružje multinacionalnih korporacija koje ovim sporazumom svoje privilegije treba da pretpostave nacionalnim zakonodavstvima, kao i uvod u situaciju u kojoj se međunarodnim arbitražama omogućava da prisile vlade država potpisnica da efikasnije izvršavaju reparacije oštećenim investitorima.

Za nas je veoma bitno  što ovaj dokument znači za EU, da li može ubrzati proces federalizacije ili može voditi ka razvodnjavanju ovog saveza. TTIP može biti uvod u oba scenarija, ali je na samoj EU da, ili iskoristi situaciju što je sada sama SAD prepoznaje kao jedinog partnera u bilateralnim pregovorima o transatlantskom partnerstvu, ili da dozvoli da joj eventualna pasivnost uz uključivanje drugih, poput Ukrajine, Turske, Gruzije, Norveške u pregovore ugrozi dominantnu poziciju i da je pretvori u organizaciju koja nije ništa drugo do švedskog stola za različite apetite nacionalnih država, od kojih će svaka uzimati ono što joj treba. Ako bi Velikoj Britaniji obaveze koje bi pretpostavila politička unija izazvale nelagodnost koje bi se najprije riješili, treba se zapitati što bi to Crna Gora trenutno odbacila, i kakve bi to konsekvence imalo po njene građane.

Jasno je da će i ovaj dokument kao i svaki drugi koji ima jasan geopolitički cilj  izazvati brojne negativne reakcije javnog mnjenja, od protesta velikih sindikalnih udruženja koja će misliti da su prava radnika ovim ugrožena, preko „zelenih“ aktivista koji će postavljati crvene linije kada je GMO u pitanju, pa do ekstremno-desnih političkih snaga i nezadovoljnih ribara npr.

Iz ovih razloga je dobra odluka EU da jedan dio stavki ugovora stavi na javnu raspravu, jer je to jedini način da razdvojimo racionalnu od populističke kritike i ovaj dokument koji će imati posljedice na živote više od milijardu ljudi na oba kontiinenta, učinimo boljim i prihvatljivijim. Uostalom, stav američke senatorke Elizabet Voren, da „dokument koji nije prošao demokratsku provjeru, nikad ne bi smio biti potpisan“[3] je nešto što bi trebalo da bude dogma u svakom demokratskom društvu.

Ljubomir Filipović,

Predsjednik Unije evropskih federalista Crne Gore

[1] Peter van Ham “The geopolitics of TTIP” Clingendael University (October 2013)

[2] Lori M. Walach „Le traité transatlantique, un typhon qui menace les Européens”, Le Monde diplomatique (Novembre 2013)

 

[3] http://www.huffingtonpost.com/2013/06/19/elizabeth-warren-obama-trade_n_3467497.html

Budžetske igre

Marija Blagojević

Marija Blagojević, generalna sekretarka UEF CG

     Nakon pregovora koji su trajali dva dana, lideri zemalja članica Evropske Unije su dogovorili kako bi trebalo da izgleda Budžet EU u narednih 7 godina. Za razliku od samih članica čija se budžetska politika mijenja iz godine u godinu, Evropska unija ima sedmogodišnji plan prihoda i rashoda. Sa tom praksom počelo se još 80-ih godina prošlog vijeka, kada je na čelu Evropske komisije bio Žak Delor. Projekcija budžeta na višegodišnjem nivou trebalo bi da osigura finansiranje institucija EU. 

            Presedan je to što će Budžet za narednu godinu po prvi put biti manji nego za prethodnu kao i to da će ovogodišnji budžet biti prvi štedljivi u proteklih 60 godina, što će dovesti u rizik realizaciju velikog broja javnih projekata. Na scenu sada stupaju poslanici Evropskog Parlamenta, koji su prethodnih dana izrazili negodovanje i najavili žustru borbu protiv usvajanja ovakvog Budžeta.

             Smanjeni su izdaci za prekogranični saobraćaj i projekte u energetici i telekomunikacijama, kao i plate zvaničnika. Međutim, manje je i novca za pomoć siromašnim zemljama ili regionima, koji su od ključnog značaja za Evropu, što je bilo predmet oštrih kritika.

     Treba naglasiti da oko 80 odsto budžetskih sredstava, odlazi na subvencije koje se vraćaju članicama Evropske unije, dok ostalih 20 procenata pokriva troškove u spoljnoj politici, institucijama i službama. Najveći korisnici budžeta EU su poljoprivrednici, odnosno subvencionisani projekti u agraru i izgradnji infrastrukture. Naučni i istraživački projekti do sada su imali najmanju finansijsku podršku Unije, što Brisel sada pokušava da promijeni.

         Ako se osvrnemo na činjenicu da se najveći broj subvencija izdvaja za oblast poljoprivrede, onda ne treba da čudi to što je Francuska protiv smanjenja budžeta, uzimajući u obzir da ima najveći broj proljoprivrednika koji su korisnici ovih subvencija.

     Njemačka, kao zemlja čije je učešće u budžetu najveće (oko 20%) ne koristi veliki broj ovih subvencija, ali samim tim što izdvaja za njih, uživa druge olakšice.

    Pitanje koje treba da brine Evropu jeste način korišćenja budžeta, kao i oblasti koje imaju prioritet. Da li je, zaista, potrebno izdvajati toliko za administraciju i poljoprivredu?

       Osvrćem se na poljoprivredu, jer se za nju izdvaja oko 40% budžeta EU i to isključivo u direktnim subvencijama. Do prije par godina taj procenat je bio blizu 60%, što je zaostavština vremena nastajanja Evropske ekonomske zajednice, čiji je jedan od glavnih ciljeva u poslijeratnom period bio jačanje poljoprivrede kako bi Evropa mogla da se nahrani. U današnjem kontekstu, to nema previše smisla, posebno ako se uzme u obzir kako se ove subvencije zloupotrebljavaju. ,,Razmaženi” poljoprivrednici proizvedu više nego što je potrebno, pa kad ne mogu da dobiju nadoknadu za to, blokiraju puteve, nakon čega dobiju nadoknadu, a država članica baca višak proizvedene hrane, jer ne postoji potražnja za njom. Proizvodi ne mogu ni da se poklone u humanitarne svrhe, jer je transport preskup.

      Evropa, itekako, treba da preispita budžetsku ,,disciplinu“ svojih članica, ali i svoje mehanizme raspodjele i kontrole sredstava, jer na kraju je budžet smanjen na području istraživanja, obrazovanja, velikih internacionalnih infrastrukturnih projekata koji bi mogli pomoći i smanjenju visoke nezaposlenosti među mladima.

        Ostaje nada da će poslanici Evropskog Parlamenta uspjeti da natjeraju lidere da preispitaju svoju odluku, jer Evropa bez inovatnivnih projekata i nade za sve ,,ujedinjene u različitosti”, gubi svoju suštinu.

autorka je Marija Blagojević, generalna sekretarka UEF Crna Gora i članica glavnog odbora FOM SDP Crne Gore

 

 

 

Politika UEF-a

Federalni ustav za Evropu
Osnova kampanje UEF-a bio je zahtjev da se postojeći ugovori koji definišu Evropske zajednice i Uniju zamijene federalnim Ustavom za Evropu. Ta „nova“ Evropska unija bi trebalo da dobije svoj legitimitet i od građana i od država članica.

Evropa građanina
UEF je zahtijevao da Povelja o osnovnim pravima koju je definisala Konvencija o osnovnim pravima iz 2000. godine postane osnova novog Ustava, koja će garantovati i štititi prava i slobode građana čineći je pravno obavezujućom. Ipak, sve dok evropski Ustav, koji sadrži Povelju o osnovnim pravima, nije ratifikovan, povelja nema jasan pravni status.

Demokratska Evropa
UEF zahtijeva da EU ima jednu i jedinstvenu strukturu, gdje bi se iste procedure za donošenje odluka primjenjivale na sve oblasti. Komplikovana struktura zasnovana na stubovima mora se napustiti. Institucionalni okvir EU mora poštovati karakteristiku EU kao unije građana i država članica i držati se principa demokratske odgovornosti, balansa i podjele moći, odgovornosti, pravične zastupljenosti svih građana i država članica, efikasnosti. Trenutni institucionalni trougao Evropskog parlamenta, Savjeta ministara i Evropske Komisije nije u skladu sa ovim principima i mora biti temeljno reformisan. Proširenje na 27 država članica čini ove reforme još urgentnijim. Poštujući gore pomenute principe, funkcije i sastav pet glavnih institucija EU bi se trebale razvijati u sljedećem pravcu:

  • Veći kapacitet  za donošenje odluka od strane Evropskog parlamenta

Evropski parlament mora dobiti pravo donošenja odluka o svim zakonima EU i o ukupnom budžetu EU, kako prihodima tako i troškovima.  Distribucija mjesta u EP državama članicama bi trebalo da se vrši po principu jedan glasač – jedan glas, sa minimalnim brojem mjesta garantovanim za manje države članice.

  • Savjet: istinski učesnik u donošenju zakona

Savjet bi trebalo da bude transformisan u drugu komoru EU, većinski sistem glasanja bi trebalo uvesti za sva pitanja. Zakonodavstvo zasnovano na duploj većini – na javnim sjednicama – o svim zakonima i budžetu uz EP, i odustajanje od svih izvršnih funkcija. U Savjetu većina podrazumijeva da svaka odluka koja se donosi mora biti podržana od strane većine država članica koje predstavljaju većinu populacije Unije. Pravo veta za svaku državu članicu pojedinačno bi trebalo da bude ukinuto.

  • Evropski Savjet: nova savjetodavna uloga

Evropski Savjet bi u budućnosti trebalo da se uzdrži od miješanja u sve dnevne poslove Unije i zakonodavne i budžetske procedure. Trebao bi da preuzme ulogu kolektivnog predsjedavanja Unijom i da održava opšte diskusije na temu razvoja procesa integracije.

  • Evropska Komisija: Vlada Evrope

Evropska komisija bi trebalo da bude odgovorna za sve izvršne poslove Unije uključujuči eksterno predstavljanje Unije u spoljnoj i bezbjednosnoj politici i u međunarodnim organizacijama. To znači transformaciju Komisije u pravu evropsku vladu. Kako bi se povećao demokratski legitimitet, predsjednika Komisije bi trebalo da bira Evropski parlament direktno nakon izbora za EP.

  • Šira oblast kompetencije Evropskog suda pravde

Nadležnost Evropskog suda pravde (ECJ) bi trebalo da bude proširena na sva pitanja Unije. ECJ mora da postane pravi ustavni sud Unije. Ove predložene reforme bi učinile proces donošenja odluka unutar EU transparentnijim i više bi odgovarale potrebama evropljana, poboljšale bi demokratski legitimitet institucija EU i ojačale bi javnu debate o EU. Stavke o podjeli kompetencija između EU i država članica bi omogućile EU da se koncentriše na pitanja gdje zaista postoji dodatna potreba za zajedničkom aktivnošću unutar EU.

Efikasna spoljna politika
Evropska unija na važan način doprinosi uspostavljanju mira, sigurnosti i dobrobiti našem svjetu. Osnovni principi spoljne politike EU bi trebalo da uključuju one principe koji su iznijeti u povelji UN-a i drugim osnovnim međunarodnim konvencijama: mir, ljudska prava, demokratija, dobra javna uprava, i održivi razvoj. Spoljna politika EU mora biti zasnovana na strategiji prevencije, posebno kako bi se rješavali problemi nerazvijenih zemalja kao što su borba protiv siromaštva. nepismenost, poštovanje ljudskih prava, uspostavljeanje demokratije, odgovorna upotreba prirodnih resursa i privlačenje više investicija za održivi ekonomski razvoj. Sve vonje akcije EU, posebno one koje uključuju upotrebu moći, moraju biti u skladu sa poveljom UN-a. Vojne mogućnosti EU bi se trebale staviti na raspolaganje operacijama Ujedinjenih nacija.

Federalna Evropa

Federalna Evropa – za miran i demokratski kontinent i svijet

Članovi UEFa vjeruju da je kreiranje Federalne Evrope jedini način koji će obezbijediti da Evropa postane mirno i prosperitetno mjesto za sve evropljane, kontinent gdje se demokratija, vladavina zakona i ljudska prava promovišu i smatraju najvažnijim vrijednostima.

Tradicionalno, evropska politika se skoro isključivo vodi sredstvima međudržavne saradnje i standardnim diplomatskim sredstvima nacionalnih diplomatija. Ipak, fatalne konsekvence na početku 20. vijeka pokazale su da se moraju razviti nove medote.

Više od 50 godina demokratije i mira u većini zapadno evropskih zemalja nijesu postignute bez napora. Istorija integracije zapadne Evrope dokazuje da se evropljani moraju ujediniti i razviti demokratske mehanizme kako bi pronašli odgovarajuća rješenja za zajedničke probleme i razvili zajedničke strategije i politike za izazove sa kojima se suočavaju.

Nakon pada komunizma, ovaj zadatak se konačno može proširiti i na zemlje centralne i istočne Evrope. Proširenje Evropske unije predstavlja istorijsku šansu za uspostavljanje stvarne evropske oblasti mira, demokratije i prosperiteta, šansa koja se ne smije propustiti.

Takođe, globalni izazovi mogu biti identifikovani i efikasno riješeni samo ako Evropa predstavi zajednički stav jednim jasnim glasom. Odgovaranje na trenutne prijetnje i potrebe svijeta zahtjeva globalna rješenja, koja više ne mogu pronaći pojedinačne države već je za to potreban širok konsenzus na svjetskom nivou. Uloga Evrope nije samo da obezbijedi mir, demokratiju i prosperitet na svom kontinentu, već da primijeni ove vrijednosti na cio svijet.

“Jaka i ujedinjena, Federalna Evropa je ono što nam je potrebno kako bismo postigli ove ciljeve”.

Što je federalizam?

Evo nekih od osnovnih karakteristika federalizma koji se zalaže za demokratska načela na svjetskom nivou.

Demokratija i efikasnost

… model vladavine koji obezbjeđuje efikasnost u demokratskim okvirima.
… podjela političke moći među nivoima vlasti u cilju postizanja najbolje kombinacije demokratije i efikasnosti.
… sistem vladavine na više nivoa gdje se odluke donose na najprikladnijem nivou, sa što je više moguće decentralizacije i onoliko centralizacije koliko je potrebno.
… teorija političke legitimnost i pošto bi svaki nivo vadavine trebalo da ima direktnu vezu sa građanima i njihovi interesi bi trebalo da budu predstavljeni na centralnom nivou.
… politički pristup društvu od dna ka vrhu zasnovan na principu subsidijarnosti, po kome bi se odluke trebale donositi što otvorenije i što bliže građanima.
… sredstvo zaštite pluralizma i prava pojedinca protiv sve moćnije vlade.
… ideja da bi se demokratija i vladavina zakona trebale primjenjivati i između država kao i unutar njih.

Ujedinjeni u različitosti

…način da se očuva različitost čuvajući i promovišući kulturni identitet unutar političkih entiteta kao glavni činilac njihove vidljivosti i razvoja.
… model identiteta sa više nivoa koji odražava kompleksnost ljudskog života uzimajući u obzir i mireći različite vidove identifikacije građana i njihovog udruživanja. Osjećanje pripadnosti lokalnoj zajednici, regionu i/ili zemlji nijesu nekompatibilni sa identifikacijom i podrškom supranacionalnim i međunarodnim političkim entitetima (kao što su EU i UN), već su suplementarni i imaju međusobnog uticaja.


Nov pristup politici – mir i univerzalne vrijednosti

… garant fundamentalnih i neotuđivih prava svih ljudi.
… sredstvo za sprečavanje rata uspostavljanjem mehanizama za mirno rješavanje sukoba među državama.
… odbacivanje ideje da je razvoj političkih institucija u ljudskoj istoriji došao do svog kraja kreiranjem nacionalnih država.
… politička teorija koja promoviše solidarnost kao preduslov za miran suživot i saradnju unutar i između država i drugih političkih tijela.


Suočavanje sa savremenim izazovima na globalnom nivou

… alternativa hegemoniji jedne države ili grupe država u uređenom međunarodnom sistemu.
… odgovor na eroziju suvereniteta u nacionalnim državama izazvanim globalizacijom. Moderne države ne mogu više da se suočavaju sa globalnim i domaćim problemima same ili samo sredstvima tradicionalne međudržavne saradnje. Danas se izazovi sa kojima se države suočavaju moraju rješavati zajedničkim mjerama.


Univerzalna primjena

… dinamičan koncept u kom uprkos izazovima koje donosi evolucija društva, društvo uspijeva da se prilagodi novim formama organizacije koje rezultiraju različitim formama federalng uređenja koje uključuje veliki broj zemalja, regiona i populacija širom svijeta.
… politička ideologija i sredstva za bavljenje politikom koja nijesu vezana za tradicionalne partijske podjele na lijeve i desne.
… shvatanje da progres mora i može doći postepeno – o federalizmu mislite kao o pravcu, a ne kao o destinaciji.